Cin Şişeden Çıktı mı?
Ortadoğu yine diken üstünde. İran ile İsrail arasındaki gerilim, artık klasik “misilleme–karşı misilleme” döngüsünü aşarak çok daha karmaşık bir tabloya evriliyor. Washington’un açık ya da örtülü desteğiyle yürütülen operasyonlar, Tahran’ın çok uluslu ve çok katmanlı cevaplarıyla karşılık buluyor.
Bu noktada sorulması gereken soru şu: Bu bir caydırıcılık savaşı mı, yoksa rejim güvenliğini hedef alan daha büyük bir stratejinin ilk adımı mı?
Hedefler ve Mesajlar
İsrail’in İran bağlantılı askeri ve istihbari unsurlara yönelik operasyonları, yalnızca taktik değil; sembolik hedefler de içeriyor. Buna karşılık Tahran yönetimi iç güvenlik önlemlerini artırıyor, sınır ötesi vekil unsurları harekete geçiriyor ve kamuoyuna “direniş” mesajı veriyor.
Ali Hamaney liderliğindeki rejim için mesele yalnızca askeri değil; varoluşsal. Bu yüzden İran’ın refleksi geri adım değil, tahkimat oluyor.
Diğer tarafta ABD Başkanı Tramp ve Benjamin Netanyahu hükümeti, İran’ın bölgesel etkisini kırmayı stratejik öncelik olarak görüyor. Ancak bu satranç tahtasında her hamle, yeni bir cephe riskini beraberinde getiriyor.
Rejim Değişikliği Senaryoları
Ortadoğu’da “rejim değişikliği” kavramı yeni değil. Fakat İran gibi güçlü güvenlik aygıtına ve ideolojik tabana sahip bir ülkede bu tür senaryoların dış müdahaleyle kısa sürede sonuç vermesi oldukça zor.
İçeride ajan faaliyetleri, sabotajlar, suikast iddiaları konuşuluyor. Ancak tarih gösteriyor ki dış baskı arttıkça, İran’daki sertlik yanlısı kanat daha da kenetleniyor. Bu nedenle olası bir suikast ya da üst düzey kayıp, rejimi yıkmaktan ziyade daha sert ve öngörülemez bir döneme taşıyabilir.
Uzun Savaş Riski
Bugün görünen tablo, kısa süreli bir operasyon değil; uzun soluklu, hibrit ve vekâlet unsurlarının devrede olduğu bir mücadeleye işaret ediyor.
Lübnan hattı, Suriye sahası, Körfez dengesi… Her biri ayrı bir kırılma noktası. Küçük bir kıvılcımın bölgesel yangına dönüşmesi an meselesi.
Türkiye İçin Anlamı
Türkiye bu coğrafyada ne izole bir ada ne de tarafsız bir gözlemci olabilir. Enerji hatları, ticaret koridorları, sınır güvenliği ve iç kamuoyu dengesi doğrudan etkilenir.
Ortadoğu’da kaynayan kazan her taşmada en çok sınır komşularını yakar. Irak’ta yandı, Suriye’de yandı. Türkiye, bu kez zemini daha sağlam tutmak zorunda:
Diplomatik denge
Askeri caydırıcılık
İç güvenlikte proaktif önlemler
Ekonomik kırılganlıkların azaltılması
Sonuç
Cin gerçekten şişeden çıktı mı?
Belki de asıl mesele şu: Şişe artık masanın ortasında ve herkes birbirinin eline bakıyor.
İran mevcut rejimi ölümüne savunacaktır. İsrail geri adım atmayacaktır. ABD sahayı uzaktan ama etkili şekilde yönlendirmeye devam edecektir.
Bu tablo bize şunu söylüyor: Önümüzdeki süreç kısa değil. Sürprizlere açık, öngörülemez ve dalgalı bir dönem başlıyor.
Ve Türkiye için en kritik başlık, duygusal refleksler değil; soğukkanlı devlet aklıdır. Çünkü bu coğrafyada ayakta kalanlar, en yüksek sesle bağıranlar değil, en sağlam zemine basanlardır.
