Bu süreçte işçilerimiz gece gündüz demeden, fedakârca çalışarak Türk sanayisinin büyümesine ve güçlenmesine büyük katkılar sağlamış, 30 yıl boyunca emeklerini ve ömürlerini bu ülkenin üretimine adamışlardır.
Bugün Türkiye dünya ticaretinde 11. sıraya yükselmişse, bu başarıda en büyük pay; alın teriyle, sabrıyla ve azmiyle üretimi ayakta tutan işçi emektarlarımızındır.
Ben de sizler gibi, gece gündüz demeden, 16 Yıl İsviçre‘de ve 15 yıl Türk sanayi tesislerinde sizlerle birlikte katkı vererek; ülkemizin ekonomik gelişimine ve üretim gücüne omuz verdik. Bu büyüme hikâyesi; alın teriyle çalışan işçilerimizin, üreten mühendislerimizin ve fedakâr emektarlarımızın ortak eseridir. Emeği geçen herkesten Allah razı olsun…
Ticaret Bakanlığımızın Eylül 2025’te açıkladığı verilere göre Türkiye, son 30 yılda yıllık ortalama yüzde 5,3 reel büyüme kaydetmiş; son 10 yılda ise OECD ülkeleri arasında en hızlı büyüyen ekonomilerden biri olmayı başarmıştır.
1996 yılında Avrupa Birliği Gümrük Birliği’ne girişin ardından, özellikle 1996–2023 döneminde Türkiye’de sanayi işçilerinin hukuki olarak tanımlanan çalışma süreleri ile fiili uygulamalar arasında belirgin ve süreklilik arz eden farklılıklar oluşmuştur.
Fiilî (Gerçek) Çalışma Süreleri – Sanayi Sektöründe Yaygın Uygulama (1996–2022)
Avrupa Birliği Gümrük Birliği sonrasında artan ihracat baskısı, termin süreleri ve uluslararası rekabet koşulları nedeniyle, sanayi sektöründe fiilî çalışma süreleri çoğu zaman yasal sınırların üzerine çıkmıştır.
1. Organize Sanayi Bölgeleri ve İhracatçı Sektörler
• Günlük çalışma süresi yaygın olarak 10–11 saat seviyesindeydi.
• Fazla mesailerle birlikte haftalık toplam çalışma süresi 55–60 saate ulaşmaktaydı.
• Cumartesi günü çalışması, birçok fabrika ve atölyede fiilen devam etmekteydi.
2. Yoğun Emek Gerektiren Sektörler
(Tekstil, mermer, inşaat, mobilya, otomotiv yan sanayi, makine ve metal sanayi)
• Sezonluk ve sipariş yoğunluğunun arttığı dönemlerde günlük çalışma süreleri 12 saate kadar çıkabilmekteydi.
• Fazla mesailerin önemli bir bölümü kayıt dışı şekilde uygulanmaktaydı.
Türkiye Sanayisinde Çalışma Yükü ve Kayıtlılık Sorunu (1996 Sonrası)
1996 yılı sonrası dönemde Türkiye sanayisinde fiilî çalışma süreleri, kamu çalışanları ve birçok OECD ülkesi ortalamasının belirgin biçimde üzerinde gerçekleşmiştir.
• Sanayi işçilerinin yıllık fiilî çalışma süresi ortalama 2.900 – 3.200 saat aralığında olmuştur.
• Bazı yoğun sektörlerde bu süre 3.400 saate kadar çıkmıştır.
• Bu durum, sanayi işçilerinin memurlara kıyasla yaklaşık %60–70 oranında daha fazla çalıştığını ortaya koymaktadır.
Öte yandan, özel sektör yapısı nedeniyle birçok işletmede:
• İşçilerin SGK primleri fiilî kazançları üzerinden değil, çoğunlukla asgari ücret üzerinden yatırılmıştır.
• Fazla mesailer ve uzun çalışma saatleri prim matrahına yansıtılmamıştır.
Bu tablo sonucunda;
• Bir sanayi işçisi, 25 yıllık çalışma süresi içinde,
• Aynı dönemde çalışan bir memura kıyasla yaklaşık 2.500 – 3.000 gün daha fazla fiilî çalışma gerçekleştirmiştir.
Buna rağmen, emeklilik hesaplamalarında bu ilave emek ve yıpranma adil şekilde karşılık bulmamıştır.
BUGÜNKÜ SİSTEM (Acı Gerçek)
Mevcut sosyal güvenlik sistemi, sanayi ve esnaf işçilerinin fiilî emek yükünü dikkate almamaktadır. SGK’nın hesaplama yaklaşımı şu şekildedir:
SGK’nın Mevcut Bakış Açısı
• Çalışma saat üzerinden değil, gün üzerinden değerlendirilir.
• Bir çalışma günü sabit olarak 8 saat kabul edilir.
• Günlük 10–11 saat fiilî çalışma yok sayılır.
• Sanayi işçileri fiilen memurlara kıyasla ortalama %60 civarında daha fazla çalışmasına rağmen, bu fark emeklilik hesaplarına yansıtılmaz.
Ortaya Çıkan Sonuç (2026 Çarpıcı Örnek)
• 7.200-9200 gün prim ödemesi olan bir işçinin emekli maaşı: 18.935 TL
• 3.600 gün prim ödemesi olan bir emeklinin emekli maaşı: 18.935 TL
Bu tabloda;
• Uzun saatler çalışan sanayi ve esnaf işçilerimizin emeği karşılıksız bırakılmakta,
• Fiilî çalışma, yıpranma ve fazla mesai tamamen yok sayılmaktadır.
Sonuç ve Zorunlu İhtiyaç
Bu yapı;
• Çalışanı cezalandıran,
• Daha az çalışanı ödüllendiren,
• Sosyal adalet ilkesine aykırı bir sistem üretmektedir.
Bu astronomik adaletsizlik artık son bulmalı ve kalıcı, adil bir çözüm üretilmelidir.
25 yıl ve Üzeri çalışan İşçiler veya İşverenler için Emeklilik Maaş formülü nasıl olmalıdır?
Örneğin:
1996 Sonrası Uzun Saat Çalışan İşçiler İçin Emeklilik Maaşı Hesaplama Reformu
1. SUNUMUN AMACI
Bu sunumun amacı; 1996 sonrası Gümrük Birliği döneminde uzun çalışma saatleriyle üretim artışına katkı sunan sanayi işçilerinin, mevcut emeklilik sisteminde yaşadığı adaletsizliği ortaya koymak ve sürdürülebilir, ölçülebilir ve adil bir emeklilik maaşı hesaplama formülünü karar vericilerin değerlendirmesine sunmaktır.
2. MEVCUT DURUM – TEMEL SORUN
Fiilî Çalışma Gerçeği
• Haftada 6 gün çalışma
• Günde 10–11 saat
• Yılda yaklaşık 3.000 saat çalışma
SGK Kayıt Gerçeği
• Günde 7,5–8 saat varsayımı
• Fazla mesai ve uzun saatler tamamen yok sayılmakta
Sonuç
Uzun saat çalışan işçi ile standart çalışan işçi emeklilikte eşit kabul edilmektedir.
3. REFORMUN TEMEL İLKESİ
“Ne kadar süre ve ne kadar yoğun çalışıldıysa, emeklilikte o kadar karşılık verilmelidir.”
Bu ilke:
• Sosyal adaleti güçlendirir
• Uzun çalışma süresini teşvik eder
• SGK sistemini orta–uzun vadede dengeler
4. ÖNERİLEN SGK FORMÜL NASIL OLMALI
Yeni Emekli Maaşı Hesabı:
Endekslenmiş Ortalama Kazanç
× Kademeli Aylık Bağlama Oranı (ABO)
× Saat Yıpranma Katsayısı
5. KATMAN 1 – ENDESKLENMİŞ ORTALAMA KAZANÇ
• %50 Enflasyon Endeksi
• %50 Ülke Ortalama Ücret Artışı
Amaç:
Gerçek kazancın korunması, maaşların yapay olarak bastırılmasının önlenmesi
6. KATMAN 2 – KADEMELİ ABO (ÇALIŞTIKÇA ARTAN)
Çalışma Süresi Yıllık ABO
0–15 yıl %2,0
15–25 yıl %2,4
25–35 yıl %2,3
NASIL HESAPLANIR? (çok net örnek)
30 yıl çalışan bir işçi:
• İlk 15 yıl:
15 × %2,0 = %30
• Sonraki 10 yıl:
10 × %2,4 = %24
• Son 5 yıl:
5 × %2,8 = %14
Toplam ABO = %68
Amaç:
Uzun çalışanı ödüllendirmek
7. KATMAN 3 – SAAT YIPRANMA KATSAYISI (KRİTİK YENİLİK)
Standart
• 1 yıl = 2.250 saat
Uzun Saat Çalışan İşçi
• Yıllık fiilî çalışma ≈ 3.000 saat
Katsayı Hesabı
Saat Yıpranma Katsayısı = 3.000 / 2.250 = 1,33
8. SOMUT KARŞILAŞTIRMA
ÖRNEK HESAP (30 YIL SANAYİ İŞÇİSİ)
• Fiilî Gün: 9.375
• ABO: %68
• Ortalama Güncellenmiş Kazanç: 30.000 TL
Emekli Maaşı:
30.000 × %68 = 20.400 TL (taban)
Yıpranma katsayı ile Enflasyon farkı→ 30.700 – 33.000 TL
05.01 2026 tarihi sistemde: 18.511 TL (taban)
9. DEVLET AÇISINDAN KAZANIMLAR
• Kayıtlı çalışmanın teşvik edilmesi
• Uzun vadede SGK finansman dengesinin güçlenmesi
• Sosyal huzurun artırılması
10. UYGULAMA AVANTAJLARI
• Mevcut SGK altyapısına entegre edilebilir
• Saat katsayısı bordro ve sektör ortalamalarıyla hesaplanabilir
• Kademeli geçişle uygulanabilir
11. SONUÇ VE TEKLİF
Bu model, üretimin yükünü omuzlayan sanayi işçisinin emeğini görünür kılarak;
adil, sürdürülebilir ve kriz üretmeyen bir emeklilik sistemi oluşturur.
TBMM Değerlendirmeye sunulur.
